Op woensdag 24 september spraken de vakbonden met minister Frank Rijkaart van Binnenlandse Zaken over de nieuwe cao voor de rijkssector. Wat is daar besproken en waar staan we nu?

Het kabinet heeft het plan om rijksambtenaren in 2026 geen loonsverhoging te geven. Dit noemen we ook wel een nullijn. Medewerkers in andere overheidssectoren verdienen volgens het kabinet wel extra geld. Politiemedewerkers bijvoorbeeld kregen onlangs nog een mooie loonsverhoging voor 2026 en 2027. Alleen medewerkers in de rijkssector verdienen volgens dit kabinet niets extra’s. Terwijl ook voor hen alles steeds duurder wordt!

De nullijn moet van tafel

De CAO Rijk loopt nog tot het einde van dit jaar. De vakbonden en de werkgever hebben een planning om later in dit najaar te onderhandelen over een nieuwe cao. Maar omdat het kabinet dus van plan is om in te zetten op nul loonsverhoging wilden de vakbonden alvast praten met de minister. Om hem heel duidelijk te maken dat de nullijn onacceptabel is.

De vakbonden hadden in dit gesprek een gezamenlijke boodschap voor de minister: de nullijn moet van tafel. De officiële cao-onderhandelingen beginnen op 5 november. De vakbonden verwachten dat er dan een fatsoenlijk loonbod komt in plaats van een nullijn. Anders valt er niet normaal verder te onderhandelen.

In een nieuwe brief aan de minister hebben we deze boodschap nogmaals samengevat.

Wij accepteren de nullijn niet!

Nu de zomer langzaam ten einde loopt, stijgt de werkdruk voor rijksambtenaren. Met de verkiezingen in aantocht is er volop werk aan de winkel. Toch brengt de Miljoenennota weinig goed nieuws: de lonen van ambtenaren blijven bevroren en de overheid wil met 20% minder capaciteit hetzelfde werk realiseren.

Dat is moeilijk te begrijpen, zeker na een jaar dat één van de drukste ooit was voor de Rijksoverheid: Twee kabinetten vielen, een recordaantal ministers moest worden ingewerkt en de politiek bemoeide zich nadrukkelijk met de arbeidsvoorwaarden van ambtenaren.

Meer werk, minder waardering

De boodschap van de politiek is duidelijk: meer werk en minder waardering. Tegelijkertijd rekent de samenleving onverminderd op het vakmanschap, de professionaliteit en de inzet van ambtenaren. Juist daarom is het essentieel dat dit vakmanschap wordt versterkt, zodat de kwaliteit van de publieke dienstverlening gewaarborgd blijft en burgers de hulp krijgen die zij nodig hebben – ongeacht de omstandigheden.

Onmisbare inzet voor een goed functionerende rechtsstaat

Als CMHF Overheid benadrukken wij dat de inzet van ambtenaren onmisbaar is voor een goed functionerende rechtsstaat en voor hoogwaardige publieke dienstverlening. Nederland kan en mag niet stilvallen. Het is dan ook cruciaal dat de politiek oog heeft voor de realiteit van ons werk en voor de kennis en expertise van ambtenaren. Alleen dan kunnen we aan de hoge verwachtingen van de samenleving blijven voldoen én ons vakmanschap verder ontwikkelen.

Tijd voor een rechtvaardige cao

Daarom moet de nullijn van tafel. Er is dringend behoefte aan een rechtvaardige cao, zodat ook ambtenaren er niet op achteruitgaan en kunnen rekenen op een eerlijke beloning, net als alle andere Nederlanders.

De huidige plannen in de Miljoenennota voor 2026 bieden die rechtvaardigheid niet. Lukt het niet dit te veranderen, dan dreigt de warme zomer over te gaan in een hete herfst.

Naar aanleiding van Prinsjesdag benadrukt de Vakcentrale voor Professionals (VCP) de noodzaak van een welvaartspact voor duurzame groei, goede banen en gedeelde welvaart. Volgens VCP-voorzitter Nic van Holstein is een gezamenlijke aanpak hard nodig om de Nederlandse economie toekomstbestendig te maken.

De VCP legt drie hoofdpunten op tafel:

• Gezamenlijke aanpak en investeringen om innovatie, onderwijs en onderzoek te versterken en werkgelegenheid te behouden.
• Weerbare middengroepen, met nadruk op inkomens- én uitgavenzekerheid in plaats van kortstondige koopkrachtmaatregelen.
• Meer ruimte en steun voor professionals in onder meer zorg en onderwijs, inclusief lagere werk- en regeldruk en betere bescherming tegen agressie en criminaliteit.

De VCP waarschuwt dat politieke instabiliteit en gebrek aan visie de welvaart bedreigen en dringt aan op een stevig, gezamenlijk beleid.

Lees het volledige bericht en de volledige brief die naar de Tweede kamer is gestuurd op de site van de VCP. 

Onderstaande brief hebben we namens de gezamenlijke vakbonden voor rijksambtenaren op 11 september aangeboden aan de heer Rijkaart. Zodra er ontwikkelingen zijn m.b.t. onderstaande zal dit gepubliceerd worden.

Eerder deze week verscheen in het Financieel Dagblad een artikel waarin wij onze onvrede over de voorstellen kenbaar hebben gemaakt.

Den Haag, 11 september 2025

Geachte heer Rijkaart,

Namens de vakbonden FNV, AC Rijksvakbonden, CNV en CMHF Overheid feliciteren wij u met de
voor u nieuwe verantwoordelijkheden als coördinerend werkgever van alle rijksambtenaren. In dat
kader — spreken wij onze diepe afschuw uit over het besluit van het kabinet om voor 2026 geen
middelen beschikbaar te stellen voor loonsverhoging voor rijksambtenaren. Dit besluit frustreert
het bereiken van een cao-resultaat en ondermijnt de noodzakelijke continuïteit van de rijksdienst.

Cao-onderhandelingen dienen open en reëel te kunnen plaatsvinden. Een opgelegde nullijn maakt
zulke onderhandelingen feitelijk onmogelijk. Wij verzoeken u dan ook met klem de nullijn per
direct van tafel te nemen en de randvoorwaarden te scheppen voor volwaardige caoonderhandelingen.

Daarnaast herinneren wij u aan de tijdens de cao 2024–2025 met u gemaakte afspraak om de
uitvoering beter te belonen via functiewaardering. Voor deze afspraak is geen budget
gereserveerd, dat is wel nodig om tot een goede cao te komen en de uitvoering te waarderen.

Wij doen een klemmend beroep op u om uiterlijk op 22 september 2025 met ons in gesprek te
gaan, met als doel:

• de nullijn te schrappen;
• budgettaire dekking voor de gemaakte afspraken over functiewaardering vast te leggen;
• en het proces voor voortzetting van vrije en resultaatgerichte cao-onderhandelingen te borgen.

Het is van groot belang dat er op zeer korte termijn duidelijkheid komt en dat gemaakte afspraken
worden nageleefd. Wij rekenen op uw medewerking en zien uw uitnodiging voor overleg graag
onverwijld tegemoet.

Met hoogachting,

namens de gezamenlijke vakbonden voor rijksambtenaren:
FNV, AC Rijksvakbonden, CNV en CMHF Overheid

Marcelle Buitendam
FNV Overheid

De politieke situatie in Den Haag is opnieuw uitzonderlijk: een kabinet dat al demissionair was en daarna nogmaals valt. Voor de rijksambtenaren levert dit vooral onzekerheid op, zegt Ernst-Jan van Broeckhuijsen, voorzitter van vakbondskoepel CMHF Overheid, in een recent interview.

Stug doorwerken, maar ook vertraging

In de uitvoering – bijvoorbeeld bij organisaties als DJI, IND en COA – gaat het werk onverminderd door. Toch is er een duidelijke impact op de plannenmakerij. Beleidsontwikkeling en het indienen van wetsvoorstellen lopen vertraging op. Bepaalde dossiers worden doorgeschoven, wat flexibiliteit vraagt van ambtenaren die soms al jarenlang werken aan beleidstrajecten. Dat kan tot frustratie leiden.

Cao-onderhandelingen onder druk

Een belangrijk punt van zorg is de nieuwe cao voor rijksambtenaren, die per 1 januari moet ingaan. Voor de start van serieuze onderhandelingen is een ingewerkte en betrokken minister nodig. Zolang een nieuw kabinet op zich laat wachten, bestaat de kans dat ambtenaren langer onder de huidige cao moeten blijven werken, terwijl kosten en inflatie oplopen.

Afhankelijk van politieke dynamiek

Hoe groot de gevolgen precies zullen zijn, hangt sterk af van de duur van de kabinetsformatie en de koers die nieuwe bewindspersonen kiezen. Voor de ambtelijke organisatie betekent elke nieuwe minister bovendien een nieuwe periode van inwerken en aanpassen, wat capaciteit en energie vraagt.

Het volledige interview met Ernst-Jan van Broeckhuijsen, waarin hij dieper ingaat op de gevolgen van de politieke impasse voor rijksambtenaren, is hier te lezen.

Op donderdag 14 augustus organiseerde CMHF-overheid in samenwerking met het ABP een voorlichtingsbijeenkomst over de invoering van het nieuwe pensioenstelsel per 1 januari 2027. De dagvoorzitter, Frits Warnar, coördinator van de sectie pensioenen van CMHF-overheid, startte de sessie. Hij gaf een korte toelichting over de positie van de CMHF-overheid op het veld van spelers die een rol spelen rond het pensioenstelsel. Daarna gaf Marcel Duckers, sectiemanager APG, namens het ABP, een presentatie over het nieuwe pensioenstelsel. Uiteraard met genoeg ruimte voor vragen. 

Interview met Frits Warnar

Na afloop spraken we Frits over de bijeenkomst en de belangrijkste inzichten.

Waarom is deze voorlichtingsbijeenkomst gehouden?

Wij merkten dat veel “Indianenverhalen” de ronde deden over het nieuwe stelsel. Met name onder gepensioneerden bleek dat te leiden tot onrust en onzekerheid. Maar is dat wel terecht? Daarom hebben we het ABP gevraagd de actuele inzichten met ons te delen, vooral gericht op de doelgroep gepensioneerden.

Wat zijn de belangrijkste punten die jij van Marcel hebt gehoord?

Ik wil graag drie punten noemen:

Ten eerste dat een belangrijke doelstelling is om de pensioenen en de opgebouwde aanspraken minimaal gelijk houden bij het overgaan naar het nieuwe stelsel. Uit het verhaal van Marcel maak ik op dat dit haalbaar is op voorwaarde dat de dekkingsgraad op 1-1-2027 (het moment van invaren) 110% of hoger. Hoe het daarna verder gaat met de hoogte van de pensioenen hangt sterk af van de rendementen die worden behaald uit beleggingen.

Een tweede punt betreft de solidariteitsreserve. Het is belangrijk dat die direct wordt gevuld bij de overgang, zodat eventuele tegenvallers in de toekomst kunnen worden opgevangen. Die reserve kan aardig worden gevuld, mits de dekkingsgraad op het moment van invaren 110% of hoger is. Daarna wordt dit reserve zorgvuldig in stand gehouden, niet te hoog en niet te laag.

Het derde punt is het belang van de dekkingsgraad op het moment van invaren. Het ziet er voor gepensioneerden, maar ook andere doelgroepen, gunstig uit als de dekkingsgraad op dat moment hoog is. Het vermogen kan dan evenwichtig over allerlei potjes worden verdeeld. Is de dekkingsgraad lager, dan valt er minder te verdelen en wordt er bijvoorbeeld geen geld uitgetrokken voor na-indexatie.

Marcel heeft aangegeven dat sociale partners met elkaar in overleg zullen gaan als het ernaar uitziet dat de dekkingsgraad lager is dan gewenst. Maar wat de sociale partners in dat geval kunnen doen daarover heeft Marcel zich niet zo duidelijk uitgesproken. Hij opperde wel dat uitstel van de overgang wellicht een optie is.

Hoe waren de reacties op de bijeenkomst?

Na afloop hebben we evaluatieformulieren uitgereikt aan de aanwezigen. Veel van hen hebben die ingevuld. Daaruit bleek een zeer hoge tevredenheid. De meeste aanwezigen vonden het heel nuttig en prettig om hierover in gesprek te kunnen gaan. Dit was overigens ook goed te merken aan de hand van de grote hoeveelheid vragen die tijdens de sessie aan Marcel werden gesteld.

Hoe nu verder?

We hebben gemerkt dat er veel animo was voor deze bijeenkomst. Maar niet iedereen kon of wilde naar Den Haag komen. Bovendien was het vakantietijd. Een aantal mensen heeft gevraagd of de bijeenkomst online te volgen was. Dat konden we echter niet meer organiseren. Gelet hierop en op basis van de reactie van de aanwezigen hebben we besloten 12 november een herhalingsbijeenkomst te houden, maar dan in de vorm van een online-sessie. Meer informatie hierover volgt.

Was jij bij de sessie en wil je de besproken onderwerpen nog eens nalezen? Of kon jij niet aanwezig zijn maar wil je toch de informatie bekijken? 

Hoe zorgen we ervoor dat ambtenaren zich durven uit te spreken? En dat er ook écht geluisterd wordt? Tijdens de tweede editie van het Nationaal Ambtenarencongres staat professionele tegenspraak centraal.